Оршил

what-are-the-risks-of-infections-in-dialysis-access-sites
Та эсвэл таны ойр хэн нэгэн диализ (гемодиализ) хийлгэж байгаа бол “Хандалтын хэсгээ сайн арчлаарай.” гэж байнга захиж байсныг санаж байгаа байх. Эхэндээ бөөрний өвчтэй амьдрах том сорилтуудтай харьцуулахад энэ нь жижигхэн зүйл мэт санагдаж болох. Гэвч үнэн хэрэгтээ диализын хандалтын хэсгийн (диализ хийхэд хатгалт хийдэг судасны холболт) халдвар нь өвчтөнүүдэд тохиолддог хамгийн ноцтой, мөн урьдчилан сэргийлэх бүрэн боломжтой хүндрэлүүдийн нэг юм.

Сөүл дэх Charm Судасны Эмнэлэгт бид диализын хандалтын хэсгийнхээ орчимд улайх, өвдөх, хавдах шинж илэрч санаа зовнин ирдэг олон өвчтөнтэй уулздаг. Заримдаа энэ нь зүгээр л арьсны цочрол байх нь бий. Харин зарим тохиолдолд бие дотроо хурдан тархаж болзошгүй илүү гүн халдварын анхны дохио байх боломжтой. Эрсдлийг зөв ойлгож мэдэх нь өвчтөнүүдийг аюулгүй байлгахад туслахаас гадна олон тохиолдолд эмнэлэгт хэвтэхээс сэргийлдэг.

Диализын хандалтын хэсгүүд яагаад ийм эмзэг вэ

why-dialysis-access-sites-are-so-vulnerable

Диализ нь амь насыг дэмждэг боловч таны цусны судсанд давтан нэвтрэх боломжид тулгуурладаг. Үүнийг боломжтой болгохын тулд эмч нар дараах гурван үндсэн төрлийн хандалтын аль нэгийг үүсгэдэг:

  • Артериовеноз фистул (AVF): Артери ба венийн хооронд хийж буй мэс заслын холболт.
  • Артериовеноз графт (AVG): Артери, венийг холбодог хиймэл гуурс.
  • Төвийн венийн катетер (CVC): Ихэнхдээ цээж эсвэл хүзүүний том венийн судсанд шууд байрлуулдаг гуурс.

Эдгээр хандалтын аль ч нь биеийн тань байгалийн хамгаалалт болох арьсны саадыг давж нэвтэрдэг. Энэ хамгаалалтыг давсан даруйд нянд нэвтрэх гарц нээгдэнэ. Тиймээс диализ хийлгэдэг хүмүүсийн дунд халдвар ерөнхий хүн амтай харьцуулахад илүү түгээмэл байдаг.

Катетер нь халдварын хамгийн өндөр эрсдэлтэй хандалт бөгөөд фистул хамгийн аюулгүйд тооцогдоно. Гэсэн ч ямар ч хандалтын төрөл бүрэн эрсдэлгүй биш.

Халдвар хэрхэн үүсдэг вэ

how-infections-develop

Үнэндээ олон өвчтөн халдвар зөвхөн ариун цэвэр муу байснаас л болдог гэж боддог. Тэр нь нэг хүчин зүйл боловч бодит байдал илүү нарийн, олон хүчин зүйлтэй.

  • Зүүг ойр ойрхон хатгах нь: Диализын эмчилгээ бүрт зүүг давтан хийдэг тул жижиг шарх, микро гэмтэл үүсч болно.
  • Дархлаа суларсан үед: Архаг бөөрний өвчин өөрөө дархлааг сулруулж, бие махбод нянтай тэмцэхэд улам хэцүү болгодог.
  • Эмнэлгийн орчинд өртөх нь: Диализын төвүүдэд өвчтөн, эмнэлгийн ажилтнууд олон байдаг тул Staphylococcus aureus зэрэг эмнэлгийн гаралтай нянд өртөх магадлал нэмэгддэг.
  • Судасны ерөнхий байдал: Сорвижилт, цусны урсгал муу байх, эсвэл өмнөх мэс засал зэргээс шалтгаалж судасны хандалтын хэсэг эмзэг болж, халдвар авах эрсдэл нэмэгддэг.

Судасны хандалтын хэсгийг гэрийнхээ гол хаалга гэж төсөөлөөд үзээрэй. Хаалганы хүрээ сул, эсвэл цоожийг хэт олон удаа ашиглавал гаднын хүн ороход улам амар болдогтой адил.

Хэзээ ч үл тоомсорлож болохгүй шинж тэмдгүүд

signs-that-should-never-be-ignored

Халдварын эхэн үе үргэлж тод илэрдэггүй нь хамгийн төвөгтэй. Өвчтөнүүд эхний шинж тэмдгүүдийг жижигхэн цочрол мэтээр тоохгүй өнгөрөөх нь бий. Гэвч маш багахан өөрчлөлтүүд хүртэл ноцтой асуудлын дохио байж болдгийг хүмүүс ихэвчлэн анзаардаггүй.

Анхааруулах түгээмэл шинж тэмдгүүд:

  • Судасны хандалтын хэсэгт улайх эсвэл халуу оргих

  • Хатуулагтай, дарвал эмзэглэдэг хавагнах

  • Арилдаггүй өвдөлт эсвэл лугшилт

  • Идээлэх, эвгүй үнэртэй шингэн гоожих

  • Халуурах, дааран чичрэх, ерөнхий сулрах

Эдгээрийг анзаарвал дараагийн диализ хүртэл хүлээх хэрэггүй. Шууд эмчдээ эсвэл эрүүл мэндийн үйлчилгээ үзүүлэгчтэйгээ холбогдоорой. Халдвар хэдхэн хоногийн дотор тухайн хэсгийн улайлтаас цусны халдвар (сепсис) болж даамжирч болзошгүй.

Бодит эрсдэлүүд: Хязгаарлагдмал халдвараас амь насанд аюултай байдал хүртэл

the-real-risks:-from-localized-to-life-threatening

Тэгвэл диализын судасны хандалтын хэсэг халдварвал яг юу эрсдэлд ордог вэ?

  1. Хандалтын хэсэг алдагдах
    Халдвар ихэвчлэн вен судал эсвэл графтыг (хиймэл судасны гуурс) өөрийг нь гэмтээдэг. Ингэснээр бүлэн үүсэх, сорвижилт бий болох, бүр хандалтаа бүрэн алдах шалтгаан болдог. Давтамжтай халдвар нь цаашид шинэ хандалтын байрлал сонгох боломжийг улам багасгана.
  2. Цусны халдвар (сепсис)

    Нян цусанд ормогц биеийн хаа сайгүй—уушги, зүрхний хавхлаг, яс зэрэг эрхтнүүд рүү тархаж чадна. Сепсис нь амь насанд аюултай тул яаралтай эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэх шаардлагатай.

  3. Эндокардит (зүрхний хавхлагын халдвар)
    Диализын катетертай өвчтөнүүд зүрхний хавхлагын бактериал халдварт онцгой өртөмтгий байдаг бөгөөд энэ нь байнгын гэмтэл үүсгэх, бүр амь насанд хүргэх аюултай.
  4. Эмнэлэгт хэвтэх шаардлага ба антибиотикт тэсвэржилт
    Давтан халдварлах тусам хүчтэй антибиотикийг дахин дахин хэрэглэх шаардлагатай болдог. Цаг хугацааны явцад нянгууд тэсвэржилттэй болж, шинэ халдвар бүрийг эмчлэх нь улам хүндрэнэ.

БНСУ болон дэлхий даяар халдвартай холбоотой эмнэлэгт хэвтэлт нь диализын өвчтөнүүдийн нас баралтын гол шалтгаануудын нэг байдаг. Тиймээс судасны эмч нар, тухайлбал доктор Инсу Пак зэрэг мэргэжилтнүүд эмчилгээтэй адил урьдчилан сэргийлэлтэд онцгой ач холбогдол өгдөг.

Яагаад зарим өвчтөнүүд илүү өндөр эрсдэлтэй байдаг вэ

why-some-patients-face-higher-risks

Хүн бүрийн халдвар авах эрсдэл ижил биш. Чихрийн шижинтэй, цусны эргэлт муу, эсвэл дархлаа сул хүмүүс илүү өндөр эрсдэлтэй байдаг. Тамхи татах, хоол тэжээл дутмаг байх, бүр диализын төвөөс хол амьдрах зэрэг амьдралын хэв маягийн хүчин зүйлүүд нь мөн халдварт өртөмтгий байдлыг нэмэгдүүлж болдог.

Сонирхолтой нь, соёлын хэв шинжүүд ч нөлөөлдөг. Солонгос улсад өвчтөнүүд дахин үзлэг, хяналтаа нийтээрээ чухалчилж, тогтмол баримтлах хандлагатай. Гэхдээ зарим нь гэртээ эмчилгээтэй холбоотой хэсгийн өдөр тутмын нямбай арчилгааны ач холбогдлыг дутуу үнэлдэг. Ийм жижигхэн зөрүү ч үр дүнд ихээхэн нөлөөлж чадна.

Урьдчилан сэргийлэлт: Хамгийн хүчтэй эм

prevention:-the-most-powerful-medicine

Сайн мэдээ нь: диализын судасны хандалтын ихэнх халдварыг тогтмол, зөв арчилгаагаар урьдчилан сэргийлж болно.

  • Ариун цэвэр маш чухал: Хандалтын хэсэгт хүрэхийн өмнө гараа саван, усаар сайтар угаана.
  • Диализын өмнөх арьс бэлтгэл: Сеанс бүрийн өмнө антисептикээр зөв цэвэрлэх нь нян нэвтрэх эрсдэлийг эрс бууруулна.
  • Чийгээс сэргийлэх: Эмчилгээний хооронд хандалтын хэсгийг хуурай байлгах нь эрсдэлийг бууруулна.
  • Тогтмол ажиглалт: Жижиг өөрчлөлт ч гарсан бол “энгийн” гэж бодолгүй, даруй эмчилгээний багтаа хэлээрэй.
  • Хамгийн аюулгүй хандалтын төрлийг сонгох: Боломжтой үед халдварын эрсдэл бага тул катетерээс илүү фистулыг эмч нар илүүд үздэг.

Charm Судасны Эмнэлэгт бид өвчтөнүүддээ байнга сануулдаг: “Хандалтаа хамгаална гэдэг нь амьдралаа хамгаалж буй хэрэг.” Ийм хандлага нь хүмүүсийг хандалтын хэсгээ илүү нямбай арчлахад хүргэдэг.

Халдвар гарвал яах вэ?

what-happens-if-infection-occurs

Эмчилгээ нь халдварын хүндийн зэргээс хамаарна:

  • Хөнгөн хэлбэрийн халдвар-ыг амнаар уудаг антибиотикоор эмчлэх бөгөөд эмчийн ойр нягт хяналт шаардлагатай.
  • Илүү хүнд тохиолдолд судсаар хийх антибиотик хэрэглэх, эмнэлэгт хэвтэн эмчлүүлэх, заримдаа халдварласан шунт (хиймэл судасны холбоос) эсвэл катетерыг мэс заслаар авах шаардлагатай болдог.
  • Судасны замыг дахин байгуулах шаардлагатай болох нь бий, хэрэв халдварласан хэсгийг аврах боломжгүй бол.

Өвчтөнүүд ихэвчлэн мэдээд гайхдаг нэг зүйл нь ийм үед судасны мэс засалч болон нефрологич (бөөрний эмч) нар нягт хамтран ажилладаг явдал юм. Зорилго нь зөвхөн халдварыг эмчлэхээс гадна урт хугацаанд диализын судасны замыг хадгалж хамгаалах явдал юм.

Эцсийн дүгнэлт: Сэрэмжтэй бай, аюулгүй бай

the-bottom-line:-stay-vigilant-stay-safe

Диализ хийлгэж буй хүмүүс аль хэдийн өдөр бүр олон бэрхшээлтэй тулгардаг — хоолны дэглэмийн хязгаарлалт, ядаргаа, эмнэлэгт өнгөрүүлэх урт хугацаа гэх мэт. Үүн дээр халдвар нэмэгдэх нь зөвхөн аюултайгаас гадна сэтгэлээр унахад хүргэдэг. Гэсэн ч сэрэмжтэй байж, зөв арчилгаа хийснээр олон халдварыг урьдчилан сэргийлэх боломжтой.

Хэрэв танд байнга давтагдах халдвар гардаг эсвэл диализын судасны хандалтын хэсэгтээ санаа зовж байвал анхааруулах шинж тэмдгийг бүү үл тоомсорлоорой. Судасны төвийн мэргэшсэн тусламж ихээхэн үр дүн авчирч чадна.

Сөүл дэх Charm Судасны Эмнэлэг-т бид дэвшилтэт арга техник, хувь хүнд тохируулсан тусламж үйлчилгээний тусламжтайгаар өвчтөнүүдийн судасны хандалтыг хамгаалж, хадгалахад нь тусалдаг. Инсу Пак эмчийн удирдлага дор манай эмнэлэг урт хугацааны судасны эрүүл мэндэд төвлөрдөг — учир нь хандалтын арчилгаа бол үнэндээ амьдралыг хамгаалах арчилгаа юм.
Дараагийн алхам: Хэрэв та диализын судасны хандалтын хэсэгт ямар нэгэн өөрчлөлт анзаарсан бол, эсвэл зүгээр л эрсдлээ бууруулахыг хүсвэл судасны мэргэжилтэнтэй цаг авч зөвлөгөө аваарай. Таны эрүүл мэндэд хамгийн тохирох халдвараас сэргийлэх арга зам болон хандалтын сонголтуудын талаар асуугаарай.

Таны амьдрал диализээс хамаарна. Таны диализ судасны хандалтаас хамаарна. Харин таны хандалт хэр анхааралтай хамгаалагдахаас бүх зүйл шалтгаална.